439 views

Alzheimer-Demans

ALZHEIMER HASTALIĞI NEDİR ? NE DEĞİLDİR ? Doç. Dr. Ufuk ERGÜN Alzheimer Hastalığı; beynin, öncelikle hafıza olmak üzere, tüm bilişsel fonksiyonlarında ilerleyici kayba neden olan ve mikroskopik olarak beyinde anormal protein depolanmasıyla karakterize bir hastalığıdır. Halk arasında “bunama” olarak bilinen “demans”; “hafıza, lisan, aritmetik, karar verme yetisi, dikkat ve diğer bilişsel fonksiyonlarda ilerleyici kayıp” demektir. Her Alzheimer hastası demanslıdır ama, her demans hastası Alzheimer hastası değildir. Çünkü, demansa neden olan onlarca başka hastalık vardır. Alzheimer Hastalığı ise, en sık görülen demans tipidir. Bu nedenle sıklıkla ve kimi zaman yanlışlıkla, Alzheimer hastalığı ile demans terimleri birbiri yerine kullanılmaktadır. Ülkemizde tahmini Alzheimer hastası sayısının 250 bin dolayında olduğu öngörülmektedir ve yaşlı popülasyonun artmasıyla bu sayının da artması beklenmektedir. İlerleyen yaşla birlikte, Alzheimer Hastalığı’nın görülme sıklığı artar ancak, Alzheimer Hastalığı’nın, normal yaşlanmanın kaçınılmaz sonucu olmadığı bilinmelidir. Normal yaşlanma sürecinde beyinde yapısal bir takım değişiklikler olur ama, bilişsel/zihinsel yetilerde belirgin bir kayıp söz konusu değildir. Alzheimer Hastalığı’nda ise, belirgin şekilde “yeni bilgileri öğrenme güçlüğü”vardır. Alzheimer Hastalığı bir ruh hastalığı değildir ama, hastalığın seyri süresince psikiyatrik bulgular eklenir bu nedenle bir psikiyatri hastası ile benzerlikleri olabilir. Alzheimer Hastalığı’nda şu bozukluklar görülür; Hafıza sorunları Düşünme ve nedenselleştirme zorluğu Karar vermede güçlük, Kelime bulma güçlüğü, Aritmetik işlemlerde güçlük, Kişilik ve davranış değişiklikleri, Kaybolmalar, Eskiden kolaylıkla yapabildiği işlevleri yapma güçlüğü Alzheimer Hastalığı süreci, belirli evrelerden geçer: Erken dönemde, hafif ve genellikle ihmal edilen belirtiler vardır. Unutkanlık, yorgunluk, kelimeleri hatırlayamama, yeni şeyleri öğrenememe, sosyal davranış ve karar verme bozukluğu olur. Orta dönemde, günlük yasam aktivitelerinin sürmesini engelleyen belirgin düzeyde belirti ve problemler ortaya çıkar. Kaybolmalar, motor yetilerde bozulma, huzursuzluk, agresyon, sosyal ilişkilerde bozulma ve paranoya vardır. İleri dönemde hasta bakım verenlere tam bağımlı hale gelir, fiziksel bozukluklar da eklenir. Mesane ve bağırsak kontrolünde bozulma, konuşma ya da basit emirlere uymada bozukluk, hayal görme, emosyonel bozukluk, farkındalık halinin kaybı ve sürekli dolanıp durmalar vardır. Alzheimer Hastalığı öldürücü değildir, ama eklenen durumlar nedeniyle yaşam süresi etkilenebilir. Alzheimer Hastalığı’na Nasıl Tanı Konulur? Alzheimer Hastalığı tanısını tek başına koyduracak bir test yoktur. Demansın varlığı kanıtlandıktan sonra, demansa neden olabilecek diğer tüm durumların olmadığının gösterilmesi gerekir. Bu nedenle; Alzheimer Hastalığı tanısı için nörolojik muayene, kan testleri, zihinsel testler, beyin görüntülemesi yapılmalıdır. Bazı durumlarda ise; EEG, SPECT, lomber ponksiyon ve psikiyatri konsültasyonu gerekebilir. Alzheimer Hastalığı bulaşıcı değildir ama, bazı durumlarda bulaşıcı hastalıkların da araştırılması gerekir Alzheimer Hastalığı’nın kesin nedeni henüz bilinmemektedir. Ancak riski artıran bazı durumlar vardır; 60 yaş üzerinde risk artar.80-90 yaşından sonra risk sabit kalır Kadınlarda daha sık görülür, hastalık süresi daha uzundur Eğitim düzeyi arttıkça hastalığın ortaya çıkışı gecikir Bazı genetik özellikler, Alzheimer Hastalığı’nın ortaya çıkışını kolaylaştırır Diğer risk faktörleri: Kafa travması, tiroid hastalıkları, depresyon, sigara ve alkol kullanımı, Kalp hastalığı, vitamin B12 eksikliği, ilaç ve madde bağımlılığı, viral enfeksiyonlar, toksinler ve otoimmün hastalıklardır. Alzheimer Hastalığı’nın kesin tedavisi henüz mümkün değildir. Ancak süreci yavaşlatmak ve bazı semptomların şiddetini azaltmak mümkündür. Bu nedenle erken ve doğru tanı çok önemlidir. Alzheimer Hastalığı’nın tedavisinde şu ilaçlar kullanılır; 1-Kolinesteraz İnhibitörleri Donepezil HCl Rivastigmine tartarat Galantamine 2-NMDA reseptör agonisti Memantine 3-Gingko biloba, Piracetam, Bazı vitaminler 4-Antidepresanlar, Antipsikotikler. Alzheimer Hastalığı yalnız hastayı değil, yakın çevreyi de etkilemektedir. Bir Alzheimer hastası, ortalama 8 yıl bakım gerektirmektedir. Hasta ve yakınlarının çoğu evde bakımı tercih etmektedirler. Bu bakımı verebilmek için hasta yakınlarının çoğu, çalışma saatlerini azaltıyor ya da bakım vermek için işinden ayrılmaktadırlar. Ayrıca bakım verenlerin yarısında tedavi gerektiren depresyon görülebilir ve depresyon, hastanın bakımevine verilmesiyle de azalmaz, ancak hastanın kaybından 3 ay ile 1 yıl sonra azalmaya başladığı bildirilmiştir. Sonuç olarak aşağıdaki konuları hatırlamakta yarar bulunmaktadır: Her unutkanlığı olan ve her demans hastası, Alzheimer hastası demek değildir, unutkanlığın birçok farklı nedeni olabilir. Alzheimer Hastalığı, yaşlanmanın kaçınılmaz sonucu değildir, normal yaşlanma da vardır. Alzheimer Hastalığı’nın kesin nedeni henüz bilinmemektedir, ama bazı risk faktörleri bu hastalığın ortaya çıkışını kolaylaştırır. Alzheimer Hastalığı bulaşıcı değildir ama, tanı aşamasında bazı bulaşıcı hastalıkların da araştırılmasını gerektiren durumlar olabilir. Alzheimer Hastalığı bir “ruh hastalığı” değildir, ama hastalık süreci içinde “ruh hastalığı”nın bazı belirtileri de eklenebilir. Alzheimer Hastalığı öldürücü değildir, ama hastalık ilerleyip bakım gereksinimi arttıkça eklenen bazı hastalıklar yaşam süresini kısaltabilir. Alzheimer Hastalığı tanısını tek başına koyduracak bir test yoktur, diğer demans nedenlerinin olup olmadığının kesinleşmesi için çok sayıda tetkik yapmak gerekebilir. Alzheimer Hastalığı’nın kesin tedavisi henüz mümkün olmamakla birlikte, erken ve doğru tanı önemlidir. Bir Alzheimer hastası ile birlikte yaşamak kolay olmasa da, yeterli bilgilenme ve paylaşım ile bu sürecin başarıyla üstesinden gelmek mümkündür ve birlikte geçirilen her anın değerli olduğu unutulmamalıdır

Alzheimer Hastalığı Ve Demans Arasındaki Fark Demans teriminin bazen Alzheimer hastalığının yerine kullanıldığı görülmektedir. Bunlar aynı şeyin iki farklı ismi midir? Demans, şiddetli ve ilerleyen hafıza kaybı ile sonuçlanan çe­şitli beyin bozukluklarını tanımlamada kullanılan bir terim­dir. Alzheimer hastalığı, demansın en yaygın tipidir ve tüm vakaların yaklaşık %50’sinden sorumludur (%20’sinde de başka bir etkenle birlikte görülür). Alzheimer hastalığı ayrı­ca beyin dokusunda belirli özgün değişikliklere neden ol­maktadır. Alzheimer hastalığı olan bireyler (ve diğer demanslı has­talar) yavaş yavaş yer ve zaman kavramlarını kaybederler. Dikkat çekici bir semptom, geçmişteki olaylar hakkındaki hafızaları belli bir süre açık kaldığı halde, yakın zaman önce yapmış veya söylemiş oldukları şeyleri unutmalarıdır. Has­talık ilerledikçe, durumlarının farkında olmasalar da acı çek­meye devam edebilirler. Yıkanma, yemek yeme ve giyinme gibi basit, günlük işlerin yardımsız yapılabilmesi giderek güçleşip imkansız hale gelebilir. Suskun ve inkontinan olabi­lirler, bazen ciddi davranış problemleri izlenebilir. Er geç 24 saat bakıma muhtaç hale gelirler. Hastalık yıllarca sürebilir (tipik olarak 5-10 yıl arası) ve ölümün nihai nedeni değildir. Hasta, enfeksiyon ve felç gibi başka nedenler sonucunda öle­ne dek hastalığı çeker.

Yorumlar

yorum

Konuya benzer diğer yazılar...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir